Κατηγορίες

Άρθρο

Περικλής και Ασπασία ή Πώς καταρρίπτονται οι μύθοι

Περικλής και Ασπασία ή Πώς καταρρίπτονται οι μύθοι

Γράφει η Κατερίνα Ζαμαρία

Μπορεί, άραγε, ένα βιβλίο που από τον εκδότη του έχει καταχωριστεί στην ηλικία «από 5 χρονών» να γίνει εργαλείο διδασκαλίας της λγοτεχνίας σε μαθητές λυκείου και, μάλιστα, σε παιδιά που θα εξεταστούν πανελλαδικά στο εν λόγω μάθημα;

Η προφανής απάντηση είναι όχι. Κι όμως… οι μύθοι υπάρχουν για να καταρρίπτονται!

Έχοντας διαβάσει το βιβλίο της Αργυρώς Πιπίνη «Περικλής και Ασπασία», αποφάσισα να κάνω ένα ιδιαίτερο «πείραμα». Να το χρησιμοποιήσω για να δείξω στους, σχεδόν ενήλικες πια, μαθητές μου ότι η λογοτεχνία, ως τέχνη του λόγου δεν έχει όρια. Λόγω ηλικίας τα παιδιά ήταν εξοικειωμένα με το ιστορικό υπόβαθρο της αφήγησης. Απαλλαγμένα, λοιπόν, από το άγχος της πρόσληψης και κατανόησης των ιστορικών στοιχείων, είχαν την ευκαιρία να εστιάσουν σε όλα τα υπόλοιπα.

Καταρχάς, στο εντυπωσιακό εύρημα η αφηγηματική φωνή να ανήκει σε μια γάτα (παρακάμπτω το ότι αναζητούμε στο διαδίκτυο φωτογραφίες της Ταμίνας και της Πετούνιας, που αυτομάτως θεωρήθηκαν το alter ego της… Ασπασίας).

Βέβαια, η Ασπασία δεν είναι μια οποιαδήποτε γάτα. Είναι το απόλυτο θηλυκό. Δεν το κρύβω πως πολλοί –ως γενιά των social media– έσπευσαν να αναφέρουν πολλά ονόματα από περσόνες της τηλεόρασης και του instagram, στις οποίες θα «αναθέτανε» τον ρόλο σε μια μελλοντική οπτικοποιημένη απόδοση της ιστορίας. Η Ασπασία, με τα νάζια της, τα καπρίτσια της, τη ζήλια της αλλά και τη φιλαρέσκειά της. Που δε διστάζει να υπερασπιστεί –κυριολεκτικά– με νύχια και με δόντια τον αγαπημένο της, όταν κινδυνεύσει.

«Ακούσαμε» την τρυφερότητα στη φωνή της όταν μιλά για τον μεγάλο της έρωτα, τον Περικλή, αλλά και την απαξίωση όταν μιλά για… την άλλη, τη δεύτερη, με την τσιριχτή φωνή και την κακόγουστη εμφάνιση.

Η Ασπασία απευθύνεται διαρκώς στον αναγνώστη εναλλάσσοντας παιχνιδιάρικα τα ρηματικά πρόσωπα μέσω της ακατάσχετης φλυαρίας της. «Όπως κάθε γυναίκα» σχολίασε ένας μαθητής. «Όπως κάθε γυναίκα που η ιστορία τη βάζει στο περιθώριο και για να ακουστεί πρέπει να φωνάξει» διόρθωσε μια μαθήτρια.

Και κάποιος άλλος επεσήμανε τις συναισθηματικές διακυμάνσεις που ακολουθούν την ηλικία της Ασπασίας: ζωηρή και με αυτοπεποίθηση όταν μέσω του flashback τη γνωρίζουμε ως νεαρή οικόσιτη του Περικλή, αλλά με τη χαρμολύπη, όταν σε μεγάλη ηλικία πια ζει με την ανάμνηση μόνο του αγαπημένου της.

Στην ιστορία της Πιπίνη η δημοτική παράδοση (με τον ανθρωπομορφισμό των ζώων) συναντά το… Χόλλυγουντ, όταν το αποτύπωμα της γατίσιας πατούσας, της σμιλεμένης από τον Καλλικράτη, ως τρόπος απόδοσης ύψιστης τιμής από τον

Περικλή στην Ασπασία , παραπέμπει ευθέως στη «Λεωφόρο της δόξας» (εξάλλου, και η ηθοποιία είναι τέχνη και, μάλιστα, ποιούσα ήθος…). Με ένα άλμα στον χρόνο και στον χώρο, η λογοτεχνία καταργεί σύνορα, ενώνει μοτίβα και μας δείχνει ότι λέξεις όπως «παλιό» και «μοντέρνο» νοηματοδοτούν το σημαίνον και το σημαινόμενο μόνο μέσα από τη χρήση τους.

Και φυσικά δεν πέρασε απαρατήρητο το γεγονός ότι η συγγραφέας έχοντας σπουδές και επαγγελματική εμπειρία στο θέατρο κλείνει την ιστορία με έναν τρόπο κατεξοχήν θεατρικό. Η Ασπασία, ως γηραιά θεατρική ντίβα, υποκλίνεται υποβασταζόμενη μπροστά στο φιλοθεάμον κοινό, μέσα σε ένα κατάμεστο θέατρο που δονείται από την ιαχή του ονόματός της.

Είναι κοινότοπο να ειπωθεί πως, αν κάτι μας αποκαλύπτει διαχρονικά η λογοτεχνία, είναι η απόλαυση της ανάγνωσης.

Δεν είναι καθόλου κοινότοπο, όμως, να πω πως αν κάτι μας αποκάλυψε η Αργυρώ Πιπίνη με το βιβλίο της «Περικλής και Ασπασία», είναι ότι η απόλαυση της ανάγνωσης δεν έχει όρια – ούτε καν ηλικιακά. Και πως οι πιο όμορφοι μύθοι είναι αυτοί που καταρρίπτονται.


Η Κατερίνα Ζαμαρία είναι Φιλόλογος - Καθηγήτρια Μέσης Εκπαίδευσης.



Page generated: 01/04/2020 09:08:11