Κατηγορίες

Άρθρο

Αθηνά Κακούρη, 1821: Η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε

Αθηνά Κακούρη, 1821: Η αρχή που δεν ολοκληρώθηκε

Γράφει η Βασούλα Κατέρη

 

Η Αθηνά Κακούρη επιχειρεί σ’ αυτό της το βιβλίο να χωρέσει όλα εκείνα τα γεγονότα που συνέβησαν πριν και μετά την έναρξη της ελληνικής επανάστασης του 1821 και οδήγησαν στη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους στο οποίο ζούμε μέχρι και σήμερα. Η συγγραφέας απευθύνεται στον αναγνώστη μέσα από ένα κείμενο άμεσο και εύληπτο. Η γραφή εν είδει χρονογραφήματος αποτυπώνει τα πρόσωπα που έδρασαν εκείνη την περίοδο και φωτίζει τις προσωπικότητές τους, αλλά και τον ρόλο που διαδραμάτισε η καθεμιά τους, πότε προς το συμφέρον του έθνους και πότε με ιδιοτέλεια, ενίοτε και με υποτέλεια προς τρίτους. Συνδυάζοντας τις ιδιότητες του ιστορικού και του λογοτέχνη, παραθέτει πληροφορίες από αξιόπιστες πηγές και δημιουργεί το υπόβαθρο για γόνιμη κριτική των επιλογών των ιθυνόντων πέρα από συναισθηματισμούς και πατριωτικές αγκυλώσεις. Δε διστάζει πολλές φορές να εκφράσει τη δική της άποψη προκαλώντας τον αναγνώστη να προβληματιστεί και να πάρει θέση. Στίχοι του Διονυσίου Σολωμού απαντώνται στο κείμενο ταιριασμένοι απόλυτα με τη χρονική συγκυρία που περιγράφεται. Ιστορία και λογοτεχνία αγκαλιάζονται αρμονικά. Όπως υποστηρίζει και η ίδια, δουλεύει αφαιρετικά και λιγάκι ιμπρεσιονιστικά, αφήνοντας έξω πολλά, κι άλλα χρωματίζοντάς τα δυνατότερα, γιατί αυτό που θέλει να μας κάνει να δούμε είναι αυτό που τη μαγεύει και που όσο το κοιτά τόσο καλύτερα το βλέπει και το νιώθει βαθιά, καθώς εκεί μέσα μπορεί αχνά να ξεχωρίσει και τον εαυτό της.

Είναι αξιοπρόσεκτο ότι από την αρχή της αφήγησης το πρόσωπο που δε λείπει από τις αναφορές της είναι αυτό του Ιωάννη Καποδίστρια. Παράλληλα με την εναλλαγή των γεγονότων, τον ξεσηκωμό των Ελλήνων, τις πρώτες νίκες, τις αιματοβαμμένες ήττες, την άλωσης της Τριπολιτσάς, τις εμφύλιες διαμάχες, την πτώση της Σφακτηρίας, την Έξοδο του Μεσολογγίου, την ολέθρια μάχη στον Ανάλατο, παρακολουθούμε και την πορεία του διπλωμάτη και πατριώτη Καποδίστρια μέχρι και την ανάληψη των καθηκόντων του επίσημα ως κυβερνήτη της Ελλάδος το 1827.

Έξι χρόνια Αγώνας. Τα δύο πρώτα χρόνια θαμπώνουν με τα φοβερά τους πάθη και τις λαμπρές επιτυχίες τους. Τα επόμενα τέσσερα καρφώνονται ίσια στην καρδιά: Ξαρμάτωτος, ξεματωμένος –με το λιοστάσι του ξεριζωμένο, το σπίτι του καμένο, την εκκλησιά του πυρπολημένη, τα παιδιά του σκοτωμένα– ένας Ελληνισμός μάχεται, έστω και κάτω από μια ηγεσία κατά πολύ κατώτερή του, μάχεται με όσους προύχοντες και οπλαρχηγούς τον καλούν ακόμη, μάχεται για την Ελευθερία του ή τον Θάνατο.

Επίσης αποτυπώνεται με σαφήνεια το κλίμα της εξωτερικής πολιτικής εκείνης της περιόδου. Η στάση των Τριών Δυνάμεων, Αυστρίας Αγγλίας και Γαλλίας, όπως επίσης οι θέσεις της Ρωσίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έμπειρος διπλωμάτης και φιλόπατρις, ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε ακόπιαστα να υπηρετήσει το εθνικό συμφέρον. Κατόρθωσε την ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους χωρίς την πληρωμή φόρου υποτέλειας στον σουλτάνο και διαπραγματεύτηκε σκληρά για τα σύνορά του. Στο εσωτερικό, από την άλλη, παρέλαβε ένα κράτος ουσιαστικά ασύστατο και πτωχευμένο. Παρ’ όλ’ αυτά επανεκκίνησε τη γεωργία, απέφυγε τον λιμό, εξάλειψε την πειρατεία. Ίδρυσε σχολεία στην επαρχία, μερίμνησε για τη συλλογή των αρχαιοτήτων κι έπραξε άλλα πολλά δεδομένων των πενιχρών μέσων που διέθετε. Δεν πρόλαβε όμως να ολοκληρώσει το έργο του, ούτε ό,τι οραματιζόταν για τον τόπο. Δολοφονήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 από τον Κωνσταντίνο και τον Γιώργη Μαυρομιχάλη, στο κατώφλι της εκκλησίας Αγίου Σπυρίδωνος στο Ναύπλιο. 

Συγγραφέας και αναγνώστης συνομιλούν ως το πέρας του αναγνώσματος. Η προσέγγιση είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα, καθώς κάθε θέση αποτελεί έναυσμα για περαιτέρω μελέτη και αναδίφηση. Οι προβολές στο σήμερα είναι αναπόφευκτες. Συνεπώς, ολοκληρώνοντας το εν λόγω αφήγημα έχει κανείς σχηματίσει άποψη για το πώς λειτουργεί η πολιτική, για τη δύναμη του συμφέροντος, πώς κανείς χειρίζεται την εξουσία, πόσο σημαντική είναι η προσωπικότητα κάθε ηγέτη, καθώς και οι αξίες που ενστερνίζεται σε σχέση με τον άνθρωπο ως ύπαρξη. Είναι επίσης σπουδαίο το κατά πόσο ένα πρόσωπο με το ήθος και τις αρχές του επηρεάζει το περιβάλλον του. Εν τέλει είναι θεμελιώδες να γνωρίζει ο καθένας μας τις ρίζες και την ιστορία του, ώστε να διδάσκεται από τις αστοχίες του παρελθόντος και να προοδεύει στο μέλλον. Η κυρία Αθηνά Κακούρη επιλέγει να ξεκινήσει το βιβλίο της με το κεφάλαιο, Εγώ είμαι εγώ! Ναι, αλλά όχι μόνον! προτρέποντας τον αναγνώστη να υπερβεί τα όρια της ατομικότητάς του οδηγούμενος προς μια συλλογική θεώρηση της ιστορικής πραγματικότητας. Αυτό σημαίνει εμβάθυνση στη γνώση όσων προηγήθηκαν, ώστε σοφότερα να πράξουμε γι’ αυτά που έπονται. Αναμφίβολα το συγκεκριμένο βιβλίο εμβαπτίζει τον αναγνώστη στην ιστορία της πατρίδας μας και τον προτρέπει να μελετήσει και να ερευνήσει περαιτέρω επιλογές, τακτικές και συμπεριφορές πολιτικών και μη που διαμόρφωσαν την Ελλάδα στο κράτος που ζούμε σήμερα. 

 

Η Βασούλα Κατέρη είναι αναγνώστρια και έχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών με ειδίκευση "Ανάγνωση, Φιλαναγνωσία και Εκπαιδευτικό Υλικό" από το ΕΚΠΑ.



Page generated: 06/06/2020 11:53:09