Κατηγορίες

Άρθρο

Λ. Φρανκ Μπάουμ, Η ζωή και οι περιπέτειες του Σάντα Κλάους

Λ. Φρανκ Μπάουμ, Η ζωή και οι περιπέτειες του Σάντα Κλάους

Γράφει η Βασούλα Κατέρη

 

Ο Φρανκ Μπάουμ είναι γνωστός από το αριστούργημά του Ο μάγος του Οζ. Με το ίδιο ταλέντο και με ζηλευτή παραμυθική διάθεση αφηγείται τη ζωή και τις περιπέτειες του Σάντα Κλάους, του γνωστού σε όλους μας Αϊ-Βασίλη.

Όλα διαδραματίζονται στο δάσος Μπαρζί, στο οποίο κατοικούν αθάνατα και καλόκαρδα πλάσματα. Ανάμεσά τους τα ξωτικά Νουκ και Ριλ, Νύμφες και Νεράιδες, όλοι προστάτες των στοιχείων της φύσης, έμψυχων και άψυχων. Ο μεγάλος Δασοκόμος Ακ είναι ένας από τους τρεις αθάνατους με τη μεγαλύτερη δύναμη. Κυριαρχεί στα δάση, στους οπωρώνες και στα αλσύλλια. Συμπονά τους θνητούς για τη μοίρα τους και συντρέχει τα παιδιά τους. Μια μέρα αντικρίζει στις παρυφές του δάσους Μπαρζί ένα εγκαταλειμμένο μωρό. Δίνει εντολή να μην το πειράξει κανείς. Η Νύμφη Νεσίλια ανακαλύπτει το μωρό και το ανατρέφει με αγάπη. Του δίνει το όνομα Κλάους, που σημαίνει μικρός. Όλα τα αθάνατα πλάσματα του δάσους αγαπούν και προστατεύουν τον Κλάους. Το παιδί μεγαλώνει χαρούμενο κι ευτυχισμένο. Κάποτε ο Ακ τον παίρνει μαζί του για να γνωρίσει τους ανθρώπους. Σ’ εκείνο το ταξίδι μαθαίνει ποιος είναι και πού ανήκει. Αποφασίζει ν’ αφήσει το δάσος Μπαρζί κι αφιερώνεται στα παιδιά των ανθρώπων. Έχει λάβει τόση πολλή αγάπη στην παιδική του ηλικία, που νιώθει ότι θέλει να την επιστρέψει. Χτίζει το καλύβι του στη Γελαστή Κοιλάδα του Χουχαχά. Τον βοηθούν οι φίλοι του, τα Νουκ, τα Ρίλ, οι Νεράιδες. Ο νεαρός Κλάους αρχίζει να επισκέπτεται τα σπίτια των ανθρώπων και να παίζει με τα παιδιά. Λατρεύει να βλέπει τα πρόσωπά τους χαρούμενα. Ώσπου έρχεται ο χειμώνας. Το χιόνι κρατά τον Κλάους μακριά από τα παιδιά. Πλήττει μονάχος στην καλύβα του. Παίρνει ένα ξύλο και το λαξεύει. Δίπλα του γουργουρίζει η γάτα του, η Μπλίνκι. Σκαλίζοντας, άρχισε να δίνει σχήμα στο ξύλο του. Μετά από ώρες κρατά στα χέρια του μια ξύλινη Μπλίνκι. Η χαρά του είναι απερίγραπτη. Μόλις έφτιαξε το πρώτο παιχνίδι στον κόσμο. Ο Κλάους, βλέποντας πόση χαρά δίνουν τα παιχνίδια του στα παιδιά, φτιάχνει ακόμη περισσότερα. Χαρίζει τα παιχνίδια του στα φτωχά παιδιά. Όμως και τα πλούσια παιδιά λαχταρούν ένα παιχνίδι. Μετά από πολλή σκέψη και συζήτηση με τους αθάνατους ο Κλάους καταλήγει ότι επιθυμεί να βλέπει ευτυχισμένα όλα τα παιδιά του κόσμου. Τα μοχθηρά Ούγκα Ούγκα όμως έχουν διαφορετική άποψη. Εμφυσούν θυμό και κακία στις καρδιές των παιδιών, ώστε να τα κάνουν να μαλώνουν μεταξύ τους. Αποφασίζουν να εξαφανίσουν τον Κλάους και τα παιχνίδια του, γιατί τα παιδιά νιώθουν χαρούμενα και έτσι δεν κάνουν κακές σκέψεις. Ευτυχώς όμως ο Άγιος των παιδιών προστατευόταν από τον Μεγάλο Δασοκόμο και τους αθανάτους. Ξεκινά τότε ένας μεγάλος πόλεμος μεταξύ του Καλού και του Κακού. Για όσο διήρκεσε, ο Κλάους παρέμεινε κλεισμένος στην καλύβα του και έφτιαχνε παιχνίδια. Το Καλό επικράτησε. Τα Ούγκα Ούγκα αφανίστηκαν και ο Κλάους ξεκίνησε πάλι την αποστολή του. Η φήμη του φτάνει όλο και πιο μακριά από τη Γελαστή Κοιλάδα. Εκείνος θέλει να ταξιδέψει σε πολιτείες ακόμη πιο μακρινές, για να σκορπίσει χαρά σε περισσότερα παιδιά. Κατασκευάζει ένα έλκηθρο και με τη βοήθεια του Φλόσι και του Γκλόσι, των ταράνδων που του έδωσαν τα ξωτικά, τα καταφέρνει. Υπάρχει όμως ένας όρος. Οι τάρανδοι πρέπει να είναι πίσω πριν χαράξει. Ο Κλάους πραγματοποιεί το πρώτο μακρινό ταξίδι μέσα στη νύχτα. Οι πόρτες των σπιτιών είναι κλειστές, γι’ αυτό μπαίνει από τις καμινάδες. Τα παιδιά ξυπνούν μ’ ένα παιχνίδι στο πλάι τους. Οι άνθρωποι μιλούν για έναν άγιο. Γίνεται ο Σάντα Κλάους, αφού «Σάντα» σημαίνει άγιος. Τα ταξίδια γίνονται ακόμη πιο μακρινά. Τα παιδιά ακόμη περισσότερα. Γι’ αυτό ο Σάντα Κλάους εργάζεται σκληρά έναν ολόκληρο χρόνο και την παραμονή των Χριστουγέννων δέκα πια τάρανδοι σέρνουν το έλκηθρό του για να προφτάσει να χαρίσει τα παιχνίδια του και να σκορπίσει χαρά σ’ όλα τα παιδιά του κόσμου. Τα χρόνια κυλούν. Ο Κλάους γερνάει. Οι δυνάμεις του τον εγκαταλείπουν. Ο Μεγάλος Δασοκόμος Ακ και όλοι οι αθάνατοι συνάχθηκαν για ιερό σκοπό. Το έργο του Κλάους δεν μπορεί να χαθεί. Αποφασίζουν ότι αξίζει να του χαρίσουν τον μοναδικό μανδύα της αθανασίας. Ο Άγιος των παιδιών, παρά τη γερασμένη όψη του, ξανανιώνει. Πιο ακμαίος από ποτέ και παρ’ όλη την πολυπλοκότητα του σύγχρονου κόσμου, συνεχίζει να προσφέρει χαρά στα παιδιά μέχρι τις μέρες μας.

Ο συγγραφέας με περισσή φαντασία χτίζει έναν παραμυθένιο κόσμο και αφηγείται την ιστορία του πιο αγαπημένου των παιδιών, του Αϊ-Βασίλη. Αναμειγνύει ένα συνονθύλευμα παραδόσεων και στήνει τον μύθο του Σάντα Κλάους. Ενός ανθρώπου που ανατράφηκε από αθάνατα και αόρατα πλάσματα, αλλά με την ιερότητα του σκοπού του κέρδισε την αθανασία. Συνδέει την ύπαρξη του Κλάους με τη δημιουργία του πρώτου παιχνιδιού κι ενσωματώνει στην ιστορία του δυτικά έθιμα της χριστουγεννιάτικης κάλτσας και του χριστουγεννιάτικου δέντρου. Προβάλλει την επιδοκιμασία των γονιών και την ύστερη υποστήριξή τους καθώς ο κόσμος εκσυγχρονίζεται. Ο φανταστικός κόσμος του Μπάουμ ισορροπεί μεταξύ του καλού και του κακού. Υπάρχουν αθάνατα πλάσματα που υπηρετούν εξίσου το ένα και το άλλο. Ο σεβασμός στη φύση είναι έκδηλος. Ο νεαρός Κλάους δεν κόβει δέντρα, δεν οργώνει, δεν πατά λουλούδια. Παίρνει από αυτά που η ίδια η φύση αποβάλλει. Ωστόσο, προς το τέλος, όσο ο κόσμος μεγαλώνει, γίνεται μια μετατόπιση ως προς την εκμετάλλευση της φύσης. Αποτελεί στοιχείο προβληματισμού κατά πόσον ο άνθρωπος αφήνεται να παρεμβαίνει αλόγιστα στη φύση. («Ο κόσμος έχει φτιαχτεί για τους ανθρώπους. […] Ελπίζω μόνο να μην κόψουν όλα τα δέντρα, γιατί πάντα θα χρειάζονται τη δροσιά του δάσους το καλοκαίρι, όπως χρειάζονται τη ζεστασιά το χειμώνα».) Η νέα αρχιτεκτονική των σπιτιών είναι ακόμη ένας μπελάς για τον Σάντα Κλάους. Σπίτια χωρίς καμινάδες και με πολύ στενές σωληνώσεις. Παρ’ όλ’ αυτά τον υπερβαίνει. Αυτό το βρήκα αρκετά διασκεδαστικό. Ένα ακόμη παράδοξο είναι ότι μιλάει για τα Χριστούγεννα χωρίς καμιά αναφορά στον Χριστό. Ίσως γιατί δε θα μπορούσε να στηρίξει όλα αυτά τα αλλόκοτα και υπερκόσμια πλάσματα που επινόησε. Η μετάφραση από τον Φίλιππο Μανδηλαρά είναι άρτια. Με γλώσσα λιτή, φρέσκια, κατανοητή, μεταφέρει πλήρως τις εικόνες και τη συγκινησιακή ατμόσφαιρα στον αναγνώστη. Πρόκειται για μια αμιγώς μυθοπλαστική ιστορία που θα εξάψει τη φαντασία των μικρών αναγνωστών.

 

Η Βασούλα Κατέρη είναι αναγνώστρια και έχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών με ειδίκευση "Ανάγωση, Φιλαναγνωσία και Εκπαιδευτικό Υλικό" από το ΕΚΠΑ.



Page generated: 25/11/2020 01:38:27