Tο παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (N. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Aπαγορεύεται απολύτως άνευ γραπτής αδείας του εκδότη η κατά οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου.

Εκδόσεις Πατάκη – Nτοκουμέντα-Bιογραφίες

Δημήτρης Kαμπουράκης, Mια σταγόνα ιστορία – Mέρος τρίτο

Υπεύθυνος έκδοσης: Κώστας Γιαννόπουλος

Διορθώσεις: Χρίστος Κυθρεώτης

Στοιχειοθεσία: Mάστορης Δ. Aλέξιος

Φιλμ, μοντάζ: Μαρία Ποινιού-Ρένεση

Copyright© Σ. Πατάκης AEEΔE και Δημήτρης Kαμπουράκης, Aθήνα, 2013

Πρώτη έκδοση από τις Eκδόσεις Πατάκη, Aθήνα, Δεκέμβριος 2013

Κ.Ε.Τ. 8952 • Κ.Ε.Π. 1012/13 • ISBN 978-960-16-5416-4

Πρώτη ψηφιακή έκδοση από τις Eκδόσεις Πατάκη, Aθήνα, Ιανουάριος 2014

Κ.Ε.Τ. 8971 • ISBN 978-960-16-5528-4

ΠANAΓH TΣAΛΔAPH (ΠPΩHN ΠEIPAIΩΣ) 38, 104 37 AΘHNA

ΤΗΛ.: 210.36.50.000, 210.52.05.600, 801.100.2665 – ΦAΞ: 210.36.50.069

ΚΕNΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ: ΕΜΜ. ΜΠΕNΑΚΗ 16, 106 78 ΑΘΗNΑ, ΤΗΛ.: 210.38.31.078

ΥΠOΚATAΣTHΜΑ: ΚΟΡΥΤΣΑΣ (ΤΕΡΜΑ ΠΟΝΤΟΥ – ΠΕΡΙΟΧΗ Β´ ΚΤΕΟ), Τ.Θ. 1213,
570 09 ΚΑΛΟΧΩΡΙ ΘΕΣΣΑΛONΙΚΗΣ, ΤΗΛ.: 2310.70.63.54, 2310.70.67.15 – ΦAΞ: 2310.70.63.55

Web site: http://www.patakis.gr • e-mail: info@patakis.gr, sales@patakis.gr

2. Η κατάντια των Αθηναίων

(307 π.Χ.)

ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ των μεγάλων συγκρούσεων των επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου, εμφανίστηκε στα ανοικτά του Πειραιά ο στόλος του περίφημου Δημήτριου του Πολιορκητή. Η Αθήνα ανήκε τότε στην επιρροή του Κάσσανδρου, που κατείχε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, ενώ ο Δημήτριος ήταν γιος του Αντίγονου του Μονόφθαλμου, το βασίλειο του οποίου περιλάμβανε την Ασία. Επί δέκα χρόνια, τοποτηρητής στην άλλοτε κοσμοκράτειρα Αθήνα είχε χρηματίσει ο φιλόσοφος Δημήτριος ο Φαληρεύς, άνθρωπος του Κάσσανδρου, αλλά σοφός και νοικοκύρης, με ουσιαστική προσφορά στην πόλη.

Οι Αθηναίοι είχαν επιφυλάξει μεγάλες τιμές στον Δημήτριο τον Φαληρέα, μόλις όμως είδαν τον στόλο του Πολιορκητή στα ανοικτά, και γνωρίζοντας καλά ότι η κατάληψη της πόλης ήταν αναπόφευκτη, άλλαξαν μεμιάς στάση. Ο πρώην τιμώμενος έγινε ξαφνικά μισητός τύραννος, και αυτός που ερχόταν μεταβλήθηκε σε ελευθερωτή. Ο Φαληρεύς το ’σκασε νύχτα, ενώ το πρωί χιλιάδες Αθηναίοι κατέβηκαν στις προβλήτες του Πειραιά για να υποδεχτούν ως ελευθερωτή έναν στρατηγό που ερχόταν από τα βάθη της Ασίας και τον οποίον ουδέποτε είχαν ξαναδεί. Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής, άνθρωπος που ενδιαφερόταν μόνο για τον πόλεμο και τις γυναίκες, αν και συνηθισμένος στην ασιατική δουλοπρέπεια των υπηκόων, μόλις βρέθηκε μπροστά στις εκδηλώσεις λατρείας των Αθηναίων, δεν μπορούσε να πιστέψει στα μάτια του.

Η Αθήνα είχε γεννήσει τη δημοκρατία, είχε κτίσει αθάνατα μνημεία και είχε ηγηθεί των αμυντικών πολέμων ενάντια στην πανίσχυρη Περσική Αυτοκρατορία – τώρα όμως οι άρχοντες και οι πολίτες της είχαν φτάσει σε τέτοιο σημείο δουλικής συμπεριφοράς και γελοιότητας, ώστε έμειναν στην ιστορία ως παράδειγμα προς αποφυγήν. Ονόμασαν «ιερό» το σημείο όπου ο Πολιορκητής πρωτοπάτησε το πόδι του στον Κεραμεικό κι έκτισαν ακριβώς εκεί έναν ναό προς τιμήν του, ενώ με ψήφισμα του παραχώρησαν ένα μέρος του ναού της Αθηνάς πάνω στον Παρθενώνα για να το κάνει σπίτι του. Ο Δημήτριος στρογγυλοκάθισε πάνω στον «ιερό βράχο» κι άρχισε να παραθέτει εκεί τα διαβόητα συμπόσια και τα οργιώδη πάρτι του.

Οι Αθηναίοι αποφάσισαν επίσης να φτιάξουν χρυσά αγάλματα του Δημήτριου και του πατέρα του, Αντίγονου, που έφτασαν στο μυθικό κόστος των 200 ταλάντων – δεδομένου ότι κάθε τάλαντο ισοδυναμούσε με 26,3 κιλά χρυσού, τα δύο αγάλματα ζύγιζαν συνολικά 5 τόνους και 260 κιλά χρυσάφι. Για πρώτη φορά από τον καιρό του Πεισίστρατου, οι Αθηναίοι αύξησαν τις φυλές της πόλης από δέκα σε δώδεκα, βαφτίζοντας τις δύο νέες Δημητριάδα και Αντιγονίδα φυλή. Η πρώτη μέρα της εβδομάδας ονομάστηκε Δημητριάδα, ενώ ο μήνας Μουνιχιών (24 Μαρτίου έως 23 Απριλίου) έγινε Δημητριών. Άλλαξαν και την ονομασία των Διονύσιων εορτών. Από Διονύσια, τις μετονόμασαν φυσικά σε Δημήτρια, ενώ ο ο Πολιορκητής απέκτησε επίσης το δικαίωμα να δίνει χρησμούς ως ιέρεια, με την πόλη να υποχρεούται στην εκτέλεσή τους, αφού θεωρούνταν ισοδύναμοι με θεϊκές εντολές. Ούτως ή άλλως, γιος και πατέρας είχαν από την αρχή αναγορευτεί σε «θεούς σωτήρες», την ίδια στιγμή που όλα τα δημόσια και ιδιωτικά έγγραφα της πόλης έπρεπε να φέρουν τη σφραγίδα του Δημήτριου. Ο ιερός χιτώνα του αγάλματος της θεάς Αθηνάς κατέβηκε από την Ακρόπολη και οι Αθηναίοι ύφαναν πάνω του τις μορφές του Δημήτριου και του Αντίγονου, δίπλα στο κεφάλι του Δία.

Ο κατάλογος είναι ατελείωτος και αποδεικνύει πόσο πολύ και πόσο γρήγορα μπορεί να εκφυλιστεί μια πόλη, μια κοινωνία και οι ιθύνουσες τάξεις τους. Διότι όλα αυτά τα θλιβερά και γελοία μαζί έγιναν τέσσερις μόλις γενιές από τον καιρό που οι Αθηναίοι ήταν οι πανίσχυροι και περήφανοι κοσμοκράτορες – έξι γενιές από τότε που μόλις 10.000 απ’ αυτούς στάθηκαν μόνοι τους απέναντι σε μια τεράστια αυτοκρατορία στον Μαραθώνα και τη νίκησαν.

[Τέλος δείγματος. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το http://www.patakis.gr]