ΑΠΟ ΤΑ ΠΕΙΡΑΓΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟ: ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ
41
•
Η προσωπικότητα
του παιδιού.
•
Τα συναισθήματα
– πόσο αναστατωμένο είναι.
•
Το οικογενειακό/ σχολικό περιβάλλον
του παιδιού.
Από την άλλη, όπως υποστηρίζουν οι Robinson & Maines (2003), το
bullying δεν πρέπει να θεωρείται διαστροφή ή ανωμαλία. Πολλοί ενήλι-
κες θυμούνται να έχουν εκδηλώσει συμπεριφορές που πλήγωσαν κάποιο
άλλο άτομο είτε γιατί τους άρεσε η αίσθηση ανωτερότητας που ένιωθαν
είτε από φόβο μη γίνουν οι ίδιοι στόχος. Γονείς και εκπαιδευτικοί γνω-
ρίζουν ότι ακόμα και τα συμπαθητικά παιδιά μπορούν να εμπλακούν σε
συμπεριφορές τύπου bullying θέλοντας να είναι αποδεκτά σε μια παρέα,
να εισπράττουν την αναγνώριση των μελών της ή ακόμη και να εξασφα-
λίσουν την ησυχία τους.
Οι τραυματικές πρώιμες σχέσεις με τους γονείς και το προβληματικό
οικογενειακό κλίμα επηρεάζουν καθοριστικά και σημαδεύουν βαθιά τον
ψυχισμό μας. Η αμφιβολία, ο φόβος, η ανασφάλεια, η επιθετικότητα είναι
παράγοντες που δυσκολεύουν τη δημιουργία και τη διατήρηση σχέσεων
με τους άλλους.
Η λογική ότι τα παιδιά πρέπει να προετοιμαστούν από μικρά «για
να πολεμήσουν και να τα βγάλουν πέρα στη ζωή» και ότι το bullying τα
σκληραγωγεί είναι εντελώς λανθασμένη. Μια τόσο στρεσογόνος και αδι-
έξοδη καθημερινότητα όχι μόνο δεν αυξάνει τις αντοχές των παιδιών,
αλλά υπονομεύει σοβαρά τις δυνατότητές τους να τα βγάλουν πέρα στη
μετέπειτα ζωή τους. Έρευνες πάνω στην παιδική ανθεκτικότητα επιβε-
βαιώνουν τον καθοριστικό ρόλο της ποιότητας των σχέσεων των παιδιών
με σημαντικούς ενηλίκους στη ζωή τους όσον αφορά τη μετέπειτα πο-
ρεία τους.
Ένας μαθητής που στο σχολείο βιώνει την απαξίωση ή την αδιαφορία
που βιώνει και στο σπίτι του στερείται μιας σημαντικής δυνατότητας να
ξεφύγει από έναν φαύλο κύκλο, με σοβαρά επακόλουθα στο άμεσο και
απώτερο μέλλον του. Αντίθετα, όταν ένα παιδί παρ’ όλες τις δυσκολίες
καταφέρει να αναπτύξει μια σχέση με κάποιο συνομήλικο ή και μεγαλύ-
τερο άτομο, τότε θα έχει μια σημαντική ασπίδα, ένα στήριγμα στη σχέση
του με τον εαυτό του και με τους άλλους (Luxmoore, 2009).
Ο ρόλος των ενηλίκων, της οικογένειας και των εκπαιδευτικών ως
προς την ψυχική και κοινωνική ισορροπία των παιδιών είναι κεντρικός
