Οι Ξυπόλυτοι ήρωες είναι ένα βιβλίο που αποφάσισα να γράψω για να αναζητήσω τα χνάρια των γεγονότων της κατοχικής περιόδου στη Θεσσαλονίκη και κυρίως των γεγονότων εκείνων που πετάχτηκαν άτσαλα κάτω από το χαλάκι της επίσημης ιστοριογραφίας, που αποσιωπήθηκαν, που διαστρεβλώθηκαν, που αφέθηκαν στη λήθη.
Έγραψα για να ζωντανέψω μυθοπλαστικά τα κρυμμένα πρόσωπα της πόλης και κυρίως εκείνα στα οποία η ιστορική μελέτη αναφέρεται συνήθως με αριθμούς: τόσοι συμμετείχαν στην τάδε αντιστασιακή διαδήλωση, τόσοι εκτελέστηκαν τη δείνα μέρα από τους ναζιστές, τόσοι μεταφέρθηκαν με τα τρένα στο Άουσβιτς, τόσοι επέζησαν και γύρισαν πίσω.
Έγραψα για να μιλήσω για ένα παρελθόν που σ’ εμάς μπορεί ενίοτε να φαίνεται ακίνητο μέσα στα ιστορικά βιβλία και μακρινό στις αφηγήσεις των ντοκιμαντέρ, αλλά για όσους και όσες το έζησαν ήταν η πραγματική, καθημερινή ζωή τους, γεμάτη μικρές περηφάνειες και μεγάλες ήττες, κρίσιμες αποφάσεις και διακινδύνευση, ζωή και θάνατο, προαποφασισμένους ή αναπάντεχους ηρωισμούς.
Έγραψα για να μιλήσω για μια ιστορία που δεν έχει τελειώσει, όπως δεν τελειώνουν οι ιστορίες με τις τελείες που μπαίνουν σε επίσημες συμφωνίες, πρωτόκολλα και διακηρύξεις, ιδιαίτερα στη χώρα μας που το παρόν της είναι τόσο γεμάτο από αδικαίωτο παρελθόν.
Έγραψα για να συστήσω στους νεότερους και να ανασυστήσω για τους παλαιότερους μια εποχή τόσο σημαντική για τον λαό μας, αλλά και για να ζωντανέψω την εικόνα μιας πανέμορφης πόλης που λοβοτομήθηκε σταδιακά και όχι ανεξάρτητα από αυτήν την περίοδο της ιστορίας της.
Και έγραψα αυτό το μυθιστόρημα σε μια χρονική στιγμή που η πόλη είχε μόλις αρχίσει να συνέρχεται από μία μακροχρόνια αμνησία και με προεξάρχοντα τον τότε δήμαρχό της Γιάννη Μπουτάρη να θυμάται –όχι βέβαια χωρίς φόβους, δισταγμό και αμφιταλαντεύσεις– το παρελθόν.
Οι Ξυπόλυτοι ήρωες, τόσο με την έρευνα που απαίτησαν όσο και με τη συγγραφή τους, με συνεπήραν. Ζωντάνεψαν μέσα μου σε τέτοιο βαθμό, που έζησα μαζί τους την εποχή και τους ανθρώπους της με τρόπο πρωτόγνωρο, που όταν ξεκίνησα δε θα μπορούσα με τίποτα να περιμένω. Αυτή η εμπειρία πέρασε και στους αναγνώστες και τις αναγνώστριες όλων των ηλικιών που αγάπησαν αυτό το βιβλίο και το κράτησαν στην κορυφή των προτιμήσεών τους όλα αυτά τα χρόνια. Οι δεκατρείς επανεκδόσεις του βιβλίου το αποδεικνύουν.
Στις 9 Απριλίου 2016 (την ίδια μέρα το 1941 μπήκαν οι ναζιστικές δυνάμεις κατοχής στη Θεσσαλονίκη) έγινε η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου στην Αθήνα από τους αείμνηστους Μανώλη Γλέζο και Άλκη Ζέη, σπουδαίους πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης, και τον Δημήτρη Σπύρου, στον οποίο ο κινηματογράφος για παιδιά και νέους χρωστάει στη χώρα μας πολλά. Όσα είπαν οι αγαπημένοι αυτοί άνθρωποι για το βιβλίο μου –θυμήθηκα τα λόγια τους ξανά με αφορμή αυτή την επέτειο– ήταν μια μεγάλη τιμή που θα συνοδεύει τους Ξυπόλυτους ήρωες στον χρόνο.
Αυτό τον καιρό έχω επιστρέψει συγγραφικά στην περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και έχω συνδεθεί ξανά με τους Ξυπόλυτους ήρωες με έναν άλλο τρόπο βέβαια, γράφοντας ένα άλλο βιβλίο. Επιστρέφω ίσως επειδή νιώθω πιεστικά πόσο εξακολουθούν να μας στοιχειώνουν αυτά που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «φαντάσματα του παρελθόντος», γιατί οι πληγές δεν επουλώνονται αναγκαστικά με τον καιρό, αλλά μπορεί και να κακοφορμίζουν.
Μπορείτε να δείτε εκείνη την παρουσίαση εδώ.
