Νομίζω πως το βιβλίο Η γιαγιά μου η μάγισσα της Ελένης Κοτίνη Τσιάλτα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο παραπλανητικός μπορεί να είναι ένας τίτλος. Δημιουργείται η εντύπωση ότι θα διαβάσει κανείς κάτι τρομερά παραδοσιακό από μία άλλη περασμένη εποχή. Αντιθέτως, το περιεχόμενο διαλύει κάθε τέτοια εντύπωση, αφού τα παραμύθια της συλλογής απέχουν κατά πολύ από το περιεχόμενο των παραδοσιακών παραμυθιών. Με αυτή την έννοια, η γιαγιά είναι όντως μάγισσα, αφού καταφέρνει να συνδυάσει το γιαγιαδίστικη αύρα με φρέσκες παιχνιδιάρικες ιστορίες. Ήρωες-κομμάτια από παζλ, ήρωες-εικόνες στις σελίδες βιβλίων, αυτόματοι τηλεφωνητές, ξυλομπογιές, ο μικρός τυμπανιστής του γνωστού χριστουγεννιάτικου τραγουδιού, ένας δρόμος που ήθελε να ταξιδέψει είναι οι ήρωες του βιβλίου. Στην πραγματικότητα είναι ένα διαχρονικό βιβλίο, που βραβεύτηκε και αγαπήθηκε πολύ την εποχή που γράφτηκε και best seller για τις Εκδόσεις Πατάκη, ίσως γιατί ήταν τόσο μπροστά.
Στο μελιστάλαχτο πρώτο παραμύθι, «Η γιαγιά μου η μάγισσα», η γιαγιά μυεί τα αγαπημένα της εγγόνια στη γλώσσα των παραμυθιών, στην έννοια της φαντασίας αλλά και σε μία ολόκληρη φιλοσοφία ζωής, φαντασίας και ηθικής. Η γιαγιά αυτή είναι μια μάγισσα άλλου τύπου, άλλου κόσμου, τα μάγια της μας κάνουν καλό. Τα μάγια της δίνουν πνοή και ψυχή στα πράγματα, στην ουσία των πραγμάτων και έτσι οι ξυλομπογιές, ο χάρτινος κηπουρός, ο επαναστάτης δρόμος και πολλοί άλλοι αποκτούν ζωή και φέρουν ένα άλλο βαθύτερο νόημα. Τι ωραία που θα ήταν αν είχαμε όλοι μια γιαγιά σαν αυτή! Κάποιοι σίγουρα θα έχουν… Η προετοιμασία των εγγονιών για το φευγιό της, γλυκιά, ζεστή, πραγματική, οπλίζει με δύναμη τα εγγόνια της και δεν ξεχνιέται από τον αναγνώστη που έχει ή είχε μια γιαγιά.
Και σένα το αεροπλάνο σου τι έγινε; Δεν το παίζεις πια; Μεγαλώσατε βλέπω. Κι εμένα σιγά σιγά μου τελειώσανε τα μάγια. Φτάνει μέχρις εδώ. Μάθατε να καταλαβαίνετε όσα ακούτε και ν’ ακούτε όσα δε λέγονται. Λέω σε λίγο καιρό να φύγω για ένα ταξίδι. Από κει που θα είμαι θ’ ακούω κι εγώ όσα δε λέγονται κι έτσι θα μπορούμε να είμαστε πάντα μαζί. Γι’ αυτό, όχι στενοχώριες.
Άλλα θέματα που αναδεικνύονται είναι αυτά της μοναξιάς, της αγάπης, του χρόνου που περνάει (και κάνει το παιδί να μεγαλώσει), της αναζήτησης και της ελευθερίας, του σύγχρονου γρήγορου τρόπου ζωής έναντι του φυσικού, των σχέσεων. Κάθε παραμύθι εκτυλίσσεται σε έναν δικό του φανταστικό κόσμο και φέρει μαζί του και ένα μήνυμα, ανιχνεύσιμο αλλά καλά μπλεγμένο μέσα στην πλοκή της ιστορίας. Όλα τα παραμύθια είναι ζωντανά, αστεία, ευχάριστα. Για να συνομιλήσει, μάλιστα, με τη σύγχρονη πραγματικότητα, ένα από τα παραμύθια ξαναγράφτηκε από την αρχή. Η Ελένη Τσιάλτα φαίνεται να έσκυψε με πολλή όρεξη για να φρεσκάρει το υλικό της διατηρώντας ανέπαφη τη γλύκα και το χιούμορ της.
Η μεγαλύτερη έκπληξη όμως αυτής της νέας έκδοσης είναι το πάντρεμα της διαχρονικής αυτής συλλογής με την ολόφρεσκη εικονογράφηση της Ιφιγένειας Καμπέρη, που με αδρές γραμμές παιδικού χεριού δίνει ολοζώντανα και αξιαγάπητα σκίτσα. Αυτή η εμπνευσμένη συνάντηση προσγειώνει το βραβευμένο βιβλίο –που κλείνει σχεδόν τριάντα πέντε χρόνια– στο σήμερα, σε μία θέση που του αξίζει δικαιωματικά. Γιαγιαδίσιο, αλλά από μια γιαγιά που κοιτάει πολύ μπροστά!
Η Άρτεμις Μάνου είναι φιλόλογος και θεατροπαιδαγωγός.
