Τους τελευταίους τρεις μήνες, ανάμεσα σε παραλίες και οθόνες, σε οικογενειακές διακοπές και σε συναντήσεις με συνομηλίκους, ένιωσα ο εντεκάχρονος γιος μου να μεγαλώνει πιο γρήγορα από αυτό που μαρτυρούν τα βιολογικά σημάδια της προεφηβείας. Έπαψε μάλιστα να με προσφωνεί «μαμά» και υιοθέτησε το «μάνα». Αν και μου φάνηκε πρόωρο, αποδέχομαι πως η ταχύτητα είναι σίγουρα το αδιαπραγμάτευτο στοιχείο της εποχής στην οποία γεννήθηκε.
Και σκέφτομαι πώς μπορούν να τεθούν οδοδείκτες σε ένα παιδί που τρέχει με χίλια συμβαδίζοντας με την εποχή του, αλλά και τρεκλίζοντας ακριβώς όπως αυτή; Γιατί η ταχύτητα καθιστά ακόμη πιο ασαφή και επικίνδυνη τη συνθετότητα του σύγχρονου κοινωνικού κόσμου στον οποίο τα συγκαιρινά παιδιά αναζητούν τη δική τους θέση.
Διαβάζοντας το βιβλίο του Κωνσταντίνου Πατσαρού «Το ημερολόγιο που μου έσωσε τη ζωή», διαπίστωσα για πολλοστή φορά πόσο σημαντικό είναι για τον γονιό και τον εκπαιδευτικό να ανακαλύπτει πολύτιμες οδηγίες πλεύσης και να τις χαρίζει απλόχερα στα παιδιά και στα μαθητούδια του. Ο συγγραφέας, σταχυολογώντας γνώριμες συμπεριφορές παιδιών, δασκάλων, γονέων κατά τη μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο, από την παιδικότητα στην εφηβεία, δύο νηογνώμονες προκρίνει (και προτείνει), ενσυναίσθηση και χιούμορ.
Ο τίτλος του βιβλίου προοιωνίζει ό,τι έπεται: πενήντα ημέρες καταγεγραμμένες από το χέρι της εντεκάχρονης Αλέκας, μαθήτριας της ΣΤ΄ Δημοτικού, που φωτίζουν την προσπάθειά της –συχνά αδέξια– τόσο να ενταχθεί στο νέο της σχολικό περιβάλλον όσο και να αντιμετωπίσει μαζί με τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές της πρωτόγνωρες αντιξοότητες, όταν ναυαγούν στη διάρκεια της σχολικής τους εκδρομής σε ένα ακατοίκητο νησί στον Ειρηνικό Ωκεανό!
Ο συγγραφέας, ξεκινώντας με τις δυσκολίες και τις ανησυχίες των προεφήβων στη σχολική τους ζωή, τις ζωντανεύει με τον αυθορμητισμό της ηλικίας τους. Στήνει, στη συνέχεια, ένα ευφάνταστο τοπίο ροβινσωνικής περιπέτειας, στο οποίο η ανάγκη της επιβίωσης ενεργοποιεί, ενώνει και μετουσιώνει τις παιδικές δυναμικές σε αλληλέγγυα δύναμη σωτηρίας. «Σφιχτοδεμένες αγκαλιές, η μία πάνω από την άλλη. Ένα πελώριο μαρούλι γίναμε με πολλές στρώσεις από χέρια, λυπημένα αλλά ενωμένα πρόσωπα» διαπιστώνει η πρωταγωνίστρια με την ανακούφιση που αποπνέει η συλλογική αυθυπέρβαση.
Τα ζώα που προελαύνουν στην προμετωπίδα των κεφαλαίων, μοιράζοντας πληροφορίες για τη ζωή τους με οικολογική ευαισθησία και συνδεόμενα οργανικά με την ιστορία⸱ τα μονόχρωμα αφαιρετικά σκίτσα που ακολουθούν με τις φιγούρες τους⸱ οι αναφορές σε οικείες μουσικές και τραγουδιστές, ταινίες, λογοτεχνία, lego και playstation, ποδόσφαιρο και μπάσκετ, ιστορικά γεγονότα⸱ το προκλητικό για τη φαντασία εξώφυλλο: όλα θα αγαπηθούν από τα προεφηβάκια!
Η γραφή του Πατσαρού ανεπιτήδευτα μιλάει τη γλώσσα των προεφήβων, με ακαταμάχητο όπλο το χιούμορ που διατρέχει τα πάντα και καταφέρνει ακόμη και τα πιο βαριά να τα ζωγραφίζει τρυφερά και ανάλαφρα. Είχα καιρό να ξεκαρδιστώ με τόσο εύστοχες παρομοιώσεις και μεταφορές που με μετέφεραν άμεσα στον πυρήνα των σκέψεων του γιου μου και των μαθητών/ -τριών μου.
Με τη διεισδυτική στον ψυχικό κόσμο τους ματιά του εκπαιδευτικού πραγματεύεται σοβαρά θέματα, χωρίς να τα πνίγει στον διδακτισμό. Οι σχέσεις δράσης και αντίδρασης, βίας και αντιβίας, το ζήτημα των ορίων και η σχέση τους με την ελευθερία, η αλληλεπίδραση ανθρώπων και ζώων, η μοναξιά του εφήβου, η μετανάστευση αναδύονται αποδραματοποιημένα και απελευθερωμένα από ηθικισμούς και στερεοτυπίες. Στα χέρια μάλιστα των εκπαιδευτικών το βιβλίο θα μπορούσε να γίνει ένα καίρια βιωματικό εργαλείο διαλόγου και φιλαναγνωσίας!
Η Εύα Παπώτη είναι φιλόλογος.
