Το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας ανακοίνωσε τα αποτελέσματα του διαγωνισμού για τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας για εκδόσεις του έτους 2024.
Η Επιτροπή αποφάσισε κατά πλειοψηφία ότι το βραβείο στην κατηγορία Λογοτεχνία για Μεγάλα Παιδιά και Εφήβους θα απονεμηθεί στην Άννα Κουππάνου για το βιβλίο της Όταν μας άφησε η θάλασσα. Μια ιστορία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα από την Κύπρο του 1974 (Εκδ. Πατάκη, Απρίλιος 2024).
Το Σκεπτικό της Επιτροπής
Το Όταν μας άφησε η θάλασσα. Μια ιστορία βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα από την Κύπρο του 1974 της Άννας Κουππάνου (Εκδόσεις Πατάκη) βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα: το ταξίδι τετρακοσίων κοριτσιών και αγοριών από την Κύπρο και τη φιλοξενία τους σε ιδρύματα και οικογένειες στην Ελλάδα. Διαφαίνονται η έρευνα και η στοχαστική εμβάθυνση της συγγραφέως πάνω σε αυτή την υπομελετημένη πτυχής της κυπριακής ιστορίας. Το αδρό περίγραμμα της ιστορίας μοιάζει απλό: Η Κατερίνα, ένα από τα παιδιά που ταξιδεύουν για την Ελλάδα για να φιλοξενηθούν σε συνθήκες που φαντάζουν ασφαλέστερες, υπόσχεται στη μητέρα της ότι δεν θα χωριστεί από τον δίδυμο αδελφό της. Ταξιδεύουν, χάνονται, ξαναβρίσκονται μεταξύ τους και με τους γονείς τους. Πρόκειται μόνο για την κορυφή του παγόβουνου μιας συγκλονιστικής αφήγησης χωρισμού και επανένωσης που έχει τη δύναμη να μιλήσει στην καρδιά και τη σκέψη παιδιών και μεγάλων. Μέσα από την αντιληπτική σκοπιά της μικρής Κατερίνας φιλτράρονται οι τραυματικές εμπειρίες του πολέμου και το πάντα επίκαιρο ιστορικό και πολιτικό υλικό του πραξικοπήματος, της εισβολής και της διπλής προσφυγικής εμπειρίας των τετρακοσίων παιδιών: πρώτα μέσα στην ίδια την πατρίδα τους και έπειτα στην Ελλάδα. Η πολυεπίπεδη και εξαιρετικά πλούσια τεχνική αφηγηματική σκευή δένει οργανικά με τον χαρακτήρα και τον τρόπο σκέψης της μικρής Κατερίνας, πρωταγωνίστριας και αφηγήτριας του βιβλίου. Το Όταν μας άφησε η θάλασσα αποτελεί μια ιδιαίτερα ώριμη συνεισφορά της Άννας Κουππάνου στην ιστορική μνήμη, την πατριδογνωσία και την τέχνη της μυθοπλασίας.
Τα βραβεία απονεμήθηκαν από την Υφυπουργό Πολιτισμού της Κύπρου Λίνα Κασσιανίδου, σε ειδική τελετή, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου, στο Θέατρο Παλλάς της Λευκωσίας.
Για τη βράβευσή της η Άννα Κουππάνου δήλωσε: «Είναι πραγματικά μεγάλη τιμή για μένα η απονομή του Κρατικού Βραβείου Λογοτεχνίας για Μεγάλα Παιδιά και Εφήβους από την Κυπριακή Δημοκρατία. Η συγκίνηση είναι διπλή, γιατί, από τη μία, αυτό το βιβλίο αγγίζει ένα τραύμα που έμεινε για χρόνια ανέγγιχτο, κι έτσι συνέχισε να φέρνει πόνο. Ελπίζω, λοιπόν, αυτό το βιβλίο να λειτούργησε, και να συνεχίσει να λειτουργεί, ιαματικά για την κοινωνία μας. Από την άλλη, το βιβλίο γράφτηκε ακριβώς για να πει την ιστορία με τη φωνή των παιδιών, κοιτάζοντας μέσα από τα μάτια τους. Αυτό υπήρξε ο προσωπικός μου φόρος τιμής στα παιδιά που ξεριζώθηκαν βίαια από τον τόπο τους το 1974 και, παρ’ όλα αυτά, βρήκαν το θάρρος να ταξιδέψουν ασυνόδευτα στην Ελλάδα, για να ξεκινήσουν εκεί μια νέα ζωή. Και αργότερα, βέβαια, βρήκαν το θάρρος να μου μιλήσουν για αυτά που έζησαν. Και γι’ αυτό η ευγνωμοσύνη μου είναι μεγάλη. Νιώθω πως υπάρχει βαθιά ανάγκη να αναδημιουργούμε τις φωνές που χάθηκαν από την επίσημη ιστορία· να φωτίζουμε τις προοπτικές των πιο ευάλωτων μελών και ομάδων μιας κοινότητας, να λέμε, ή να αφήνουμε να ακουστούν, οι ιστορίες τους τώρα, γιατί τότε δεν ειπώθηκαν ή γιατί ποτέ δεν ακούστηκαν όπως τους άξιζε. Ευχαριστώ ξανά την Επιτροπή και τον καθένα και την κάθε μια που δημιούργησε μια ξεχωριστή σχέση με το βιβλίο.»
Θερμά συγχαρητήρια!
