Ακόμα κι αν δεν το λέει, το σκέφτεται. Ακόμα κι αν δεν το σκέφτεται, το νιώθει.
Το παιδί.
Ε, κι ο γονιός.
Ο εκπαιδευτικός, σίγουρα.
Όλοι…
Η νοσταλγία για το καλοκαίρι που ακόμα δεν έχει φύγει, το άγχος για τη νέα χρονιά που έρχεται, η βαρεμάρα ανάμεικτη με προσδοκία (καμιά φορά και λίγη απελπισία) χαρακτηρίζουν συνήθως τους Σεπτέμβρηδές μας (ακόμα κι αν δεν πηγαίνουμε σχολείο). Ευτυχώς η «νέα αρχή» είναι το alter ego της «επιστροφής». Και εκεί μπορούμε να επενδύσουμε. Να σκεφτούμε νέες ιδέες, να κάνουμε διαφορετικές επιλογές, να ονειρευτούμε καινούριες κατακτήσεις, μέχρι να αφεθούμε… Ένα μικρό χέρι βοηθείας οι παρακάτω επιλογές βιβλίων που μπορούν να γίνουν μέρος της διαδικασίας που θα ακολουθήσετε για να μετατρέψετε την επιστροφή σε μια νέα αρχή. Και θα επανέλθουμε με επιλογές-σταθερές αξίες.
Πρώτο πρώτο το βιβλίο αυτό γιατί μιλάει με έναν τρόπο για αυτό το συναίσθημα που μας καταβάλλει αυτές τις μέρες: το να βλέπουμε τα πράγματα μεγαλύτερα και πιο δραματικά από ό,τι είναι. Για την Μπίλι ένα πράσινο μήλο στο κεφάλι της είναι ένα αβάσταχτο φορτίο κι ας φαίνεται σε όλους τους άλλους, την αρκούδα, τον ελέφαντα, το κακατούα, τον τοξοβόλο με τα πουά, τη θεία Μαριγούλα, απλώς ένα πράσινο μήλο. Τα παιδιά έχουν συχνά αυτή την τάση να μεγεθύνουν ένα πρόβλημα, να το θεωρούν ανυπέρβλητο, να φοβούνται ότι δεν μπορούν να το αντιμετωπίσουν. Το βιβλίο του βραβευμένου Δημήτρη Μπασλάμ μάς ταξιδεύει από το δέος, την αγωνία και την ανασφάλεια στη γνώση, την αποδοχή και το βίωμα. Μέχρι τα πράγματα να βρουν την πραγματική τους διάσταση. Μέχρι η λύση σε ένα πρόβλημα να φαντάζει απλή – όσο απλό και απολαυστικό είναι το να δαγκώσεις ένα μήλο! Ένα βιβλίο που μειώνει τα βάρη και τα μεγέθη στην αντίληψη των παιδιών και βοηθά τους γονείς να θυμηθούν και να κατανοήσουν την παιδική οπτική του κόσμου! Η πολύχρωμη μίνιμαλ εικονογράφηση της επίσης βραβευμένης Χρύσως Χαραλάμπους αποδίδει μοναδικά και με χιούμορ αυτή την αυθόρμητη, αστεία, φαντασιακή και ενίοτε δραματική παιδική ματιά.
Δεν υπάρχει πιο θεμελιώδες δίπολο: καλό-κακό. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη παιδική αγωνία: Είμαι καλό παιδί; Αυτή η απίθανη σειρά βιβλίων έρχεται να ανατρέψει τα στερεότυπα με έναν εξαιρετικά αστείο τρόπο, όχι για να φέρει την αναρχία αλλά για να μας εξοικειώσει (επιτέλους) με μία μεγάλη αλήθεια: τίποτα δεν είναι μόνο καλό, τίποτα δεν είναι μόνο κακό. Υπάρχει και αυτή η ανακουφιστική, αληθινή και τεράστια γκρίζα ζώνη που επιτρέπει να υπάρχουν και τα δύο.
Όταν ο μικροσκοπικός λύκος φτάνει στο σπίτι του διαβόητου Κακού Λύκου –που φοράει πιτζάμες με καρδούλες και πλεκτές κάλτσες και πίνει τσάι– με το αίτημα να τον διδάξει να είναι… κακός, όλα αρχίζουν να μπερδεύονται. Ποιος είναι ο ένας, ποιος θα είναι ο άλλος, μπορεί να υπάρξει δεύτερος «κακός λύκος» και, τελος πάντων, τι σημαίνει να είναι κανείς «κακός»; Ή «καλός»; Τόσο διασκεδαστικό, τόσο αστείο, τόσο ανατρεπτικό, από αυτά που πραγματικά λατρεύουν τα παιδιά. Και τόσο καθησυχαστικό, από αυτά που θέλουμε να κάνουμε δώρο στα παιδιά μας, υποψιάζοντάς τα για τον κόσμο και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Όλα αυτά θα τα βρείτε στο βιβλίο. Τι δε θα βρείτε: ήρωες που χωράνε σε κουτάκια, κλισέ παραμυθιών, εύκολες απαντήσεις για το καλό και το κακό.
Και μια σύντομη αναφορά στα άλλα δύο της σειράς, εξίσου δυνατά, αστεία και βαθιά φιλοσοφικά: Μπες στο κουτί, Κακέ Λύκε και Καλά Χριστούγεννα, Κακέ Λύκε (υπό έκδοση). Τι σόι κακός λύκος είναι αυτός που ενώ έχει όλη την καλή διάθεση να φάει τα τρία γουρουνάκια, τα ζηλεύει που άρχισαν να παίζουν μέσα στο κουτί που τα έκλεισε και τώρα θέλει να παίξει μαζί τους; Και που ενώ θέλει να καταβροχθίσει την Κοκκινοσκουφίτσα, την μπερδεύει με τον Αϊ-Βασίλη (φοράνε παρόμοια ρούχα…) και ζητάει κι αυτός ένα δώρο σαν καλό παιδί;
Το κουτί με την κίτρινη κορδέλα
Ένα βιβλίο από την αγαπημένη σειρά πρώτης ανάγνωσης που αν δεν την ξέρετε, πρέπει οπωσδήποτε να τη γνωρίσετε, γιατί είναι η πιο κατάλληλη, βαθιά μελετημένη σειρά για παιδιά που μαθαίνουν να διαβάζουν. Μετρημένες λέξεις, ευανάγνωστη γραμματοσειρά, επιλεγμένο θέμα. Το Κουτί με την κίτρινη κορδέλα της Ιωάννας Μπαμπέτα, σε εικονογράφηση Σοφίας Τουλιάτου, το πιο φρέσκο της σειράς, μας βάζει σε ένα σχολικό προαύλιο όπου τα παιδιά βρίσκουν και διεκδικούν, γιατί όλα θεωρούν ότι τους αξίζει, ένα κουτί με κίτρινη κορδέλα που γράφει πάνω: «στο καλύτερο παιδί». Να ένα βιβλίο που με τόνο χαλαρό και πολύ φυσικά ενισχύει την αυτοπεποίθηση των παιδιών, την ομαδικότητα, την αναγνώριση και την ηθική που βασίζεται στο παιχνίδι. Συνομιλεί υπέροχα με τη σειρά του «Κακού Λύκου» και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από κοινού στο εκπαιδευτικό σας πλάνο.
Το ημερολόγιο που μου έσωσε τη ζωή
Πάρα πολύ χιούμορ. Είναι το νούμερο ένα για αυτό το βιβλίο, page turner για τον νεαρό αναγνώστη που τον παρασύρει από την πρώτη σελίδα, αφού το πρόβλημα της δωδεκάχρονης ηρωίδας είναι και δικό του: προσπαθεί να ενταχθεί. Μόνο που η Αλέκα στην προσπάθειά της αυτή πέφτει από τη μία γκάφα στην άλλη. Η μεγαλύτερη κακοτυχία, όμως, έρχεται όταν το αεροπλάνο που επιβαίνει μαζί με όλη της την τάξη και μια τάξη από τη Γαλλία, καθώς συμμετέχουν σε μία κοινή εκδρομή, πέφτει στη μέση του Ειρηνικού Ωκεανού. Μόνο το ΣΤ2 σώζεται και ένας Γάλλος μαθητής. Ούτε δάσκαλοι ούτε γονείς ούτε τίποτα. Πώς θα επιβιώσουν; Οι σελίδες του ημερολογίου της θα φωτίσουν τον ψυχικό της κόσμο, όπου τα ζώα γίνονται ο τρόπος για να καταλάβει τους ανθρώπους και τον κόσμο.Η ματιά και ο λόγος της Αλέκας είναι τόσο φυσικά προεφηβικά, που κάθε παιδί σε αυτή την ηλικία θα κολλήσει –όπως σε έναν καθρέφτη. Και θα το απολαύσει. (Σε όλα τα βιβλιοπωλεία από 20 Σεπτέμβρη!)
Κομμάτια από υαλί, κόκκινα, πράσινα ή γαλάζια – Ανθολογία ποίησης για παιδιά και νέους
Για το τέλος άφησα ένα πολύ σημαντικό κατά τη γνώμη μου βιβλίο. Είναι μια ανθολογία ποίησης για παιδιά και νέους που αποτελεί την πρώτη στο είδος της, καθώς προτείνει κάτι νέο. Η καταχώριση των ποιημάτων δε γίνεται χρονολογικά ούτε γραμματολογικά, αλλά με βάση την παιδική εμπειρία: τη χαρά και τη λύπη, τον ήλιο και τη νύχτα, τα παραμύθια και τα τραγούδια, τις γάτες και τα πουλιά. To βιβλίο καλεί τα παιδιά να παίξουν, όπως παίζουν με τα χρώματα, με τα όνειρα και τις ιστορίες. 150 δημιουργοί από τον Όμηρο μέχρι τους Social Waste, τον Καβάφη μέχρι τη Δανάη Σιώζιου, τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Bob Dylan και τον Φοίβο Δεληβοριά συναντιούνται όχι γιατί ανήκουν στο ίδιο ρεύμα, αλλά γιατί, όπως λέει και η Πέπη Νικολοπούλου*, μιλούν στην ίδια ανάγκη: να νιώσεις, να φανταστείς, να πεις τον κόσμο αλλιώς. Η ανθολόγος Νόρα Αναγνώστου, έπειτα από πολύχρονη προσπάθεια, έδωσε ένα βιβλίο που δεν υποτιμά καθόλου τα παιδιά (όπως συνηθίζεται), αλλά αντίθετα τα αναγνωρίζει ως αναγνώστες με αισθητική κρίση και αντίληψη. Προτείνω ανεπιφύλακτα να διαβάσετε με τα παιδιά σας στο σπίτι ή στην τάξη τα «Πράσινα ποιήματα», «Γάτες και πουλιά», « «Μια και είμαι εγώ παιδί…» ή αφήστε τα παιδιά να παίξουν με αυτό το πολυσυλλεκτικό, φρέσκο βιβλίο που ανοίγει τον πιο όμορφο διάλογο ανάμεσα στο ποιητικό ον παιδί και το ποίημα. Πολύτιμο για μια πρώτη, φυσική, παιχνιδιάρικη αλλά και βαθιά μελετημένη επαφή με την ποίηση.
Συνοψίζοντας: ποίηση, καλό-κακό, περιπέτεια, μυστήριο και διασκέδαση οι προτάσεις μας για μια νέα αρχή για τα παιδιά και εσάς.
*Το άρθρο της Πέπης Νικολοπούλου εδώ: https://elculture.gr/kommatia-apo-yali-kokkina-prasina-i-galazia-i-poiitiki-anthologia-pou-choraei-to-paidi-ton-efivo-kai-ton-enilika/
Η Άρτεμις Μάνου είναι φιλόλογος και θεατροπαιδαγωγός.
