Πόσοι τρόποι υπάρχουν να είναι κανείς λιοντάρι;
Η αναμενόμενη απάντηση είναι: ένας.
Να είναι άγριος – και να καταβροχθίζει όποιον βρεθεί στον δρόμο του (κριτς κρατς κρουτς).
Αν όμως δεν είναι άγριος αλλά ευγενικός; Αν πηγαίνει στον λόφο και σκέφτεται, αν ονειροπολεί, αν γράφει ποιήματα; Κι αν βρει στον δρόμο του μια πάπια που τη λένε Μαριάννα και δεν τη φάει; Αν γίνει κολλητός της και γράφουν μαζί ποιήματα, χωρίς κριτς κρατς κρουτς και τα λοιπά; Τότε μάλλον είναι ο Λέων, ένα λιοντάρι που έχει έναν –οχ!– δεύτερο τρόπο να είναι λιοντάρι και είναι ο ήρωας στο βιβλίο Πώς να είσαι λιοντάρι του Ed Vere, του οποίου τα βιβλία εμφανίζονται συχνά στις λίστες των μπεστ σέλερ των New York Times.
Όμως το βιβλίο δεν αφορά μόνο τη διαφορετικότητα αλλά κυρίως την ελευθερία. Την ελευθερία να μη συμμορφώνεται κανείς με κοινωνικές προσδοκίες, νόρμες, ρόλους, ρόλους φύλου και κάθε είδους κανονιστικά πρότυπα που προκαθορίζουν και επιβάλλουν συγκεκριμένες συμπεριφορές.
Η κοινωνική πίεση να ανταποκριθούμε σε αυτά τα κριτήρια παραμένει ακόμα και σήμερα μεγάλη. Και παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί, πολλοί άνθρωποι –μεγάλοι και μικροί– ασφυκτιούν μέσα σε «προδιαγραφές λειτουργίας». Ο Λέων, όμως, μένοντας πιστός σε αυτά που νιώθει, ενσαρκώνει τη δυνατότητα να είναι κανείς λιοντάρι και να ΜΗΝ τρώει την πάπια. Να είναι άντρας και να κλαίει· να είναι γυναίκα και να μη θέλει να κάνει παιδιά· να είναι γυναίκα και να φοράει κοντή φούστα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι «προκαλεί»· να είναι gender fluid· να μην ξέρει τι είναι, να μη μάθει τι είναι· να είναι.
Θα ήθελα να σταθώ σε ένα σημείο όπου με έναν πολύ ευφυή τρόπο ο Ed Vere καθρεφτίζει μια πολύ συνηθισμένη στάση του κοινωνικού περίγυρου που μοιάζει με αποδοχή αλλά είναι απλώς ανοχή. Είναι η στιγμή που τα υπόλοιπα λιοντάρια έρχονται να συμμορφώσουν τον Λέοντα.
«Ακούσαμε ότι είσαι ευγενικός. Ακούσαμε ότι φτιάχνεις ποιήματα. Αλλά να μην κάνεις την πάπια μια μπουκιά; Ε, αυτό πάει πολύ μακριά». Αυτή η υπό όρους ελευθερία, η μέχρις ενός σημείου ελευθερία, είναι ίσως μια επικίνδυνη μορφή ελευθερίας. Γιατί η αναγνώριση κάποιων (αλλά όχι όλων) των δικαιωμάτων είναι καθησυχαστική, ενίοτε προκαλεί ευγνωμοσύνη («μου επιτρέψατε έστω κάτι»), μια ψευδαίσθηση σεβασμού και αποδοχής που τελικά καταστέλλει την επιθυμία να διεκδικήσει κανείς όλα τα δικαιώματά του. Να μπορεί δηλαδή και να είναι ευγενικός και να γράφει ποιήματα ΚΑΙ να είναι φίλος με την πάπια – μέσα στο λιτό, εύγλωττο, καθαρό, πολύχρωμο και ολοκληρωμένο σύμπαν του Εd Vere που θα θέλαμε να μοιάζει με την αληθινή ζωή.
«Ο κόσμος είναι γεμάτος ιδέες. Κάποιοι σκέφτονται αυτό, άλλοι σκέφτονται το άλλο» λέει ο Ed Vere. Κι εμείς σκεφτόμαστε πως δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από το να είσαι λιοντάρι και να μην τρως πάπιες – αν δεν το θέλεις. Πόσοι τρόποι υπάρχουν, λοιπόν, να είναι κανείς λιοντάρι; Ας αρχίσουμε να μετράμε. Ένας, δύο, τρεις…δέκα…εκατό…χιλιάδες… Όσοι και οι άνθρωποι. Με συγχωρείτε, τα λιοντάρια.
Διαβάστε ένα απόσπασμα του βιβλίου εδώ.
Η Άρτεμις Μάνου είναι φιλόλογος και θεατροπαιδαγωγός.
