Πριν ξεκινήσουμε το ταξίδι της συναισθηματικής αγωγής και της ανθεκτικότητας στο σπίτι ή στο σχολείο για το οποίο μιλήσαμε σε προηγούμενο άρθρο, καλό είναι να έχουμε κάνει πρώτα το πιο σημαντικό βήμα: να βοηθήσουμε τα παιδιά να αναγνωρίζουν και να ονομάζουν τα συναισθήματά τους. Δύο εξαιρετικά βιβλία μπορούν να κάνουν αυτή τη διαδικασία εύκολη και ουσιαστική.

Αναγνώριση συναισθημάτων

Ανάμεσα στα κλασικά πλέον βιβλία συναισθηματικής αγωγής, Το τερατάκι των χρωμάτων της Άννα Λιένας έχει μεταφραστεί σε 30 γλώσσες. Και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο γιατί το βιβλίο βασίζεται στην απλή αλλά πανίσχυρη ιδέα που έχει βοηθήσει εκατομμύρια γονείς σε όλο τον κόσμο: κάθε συναίσθημα (χαρά, λύπη, θυμός, φόβος, ηρεμία) συνδέεται με ένα –το δικό του– χρώμα και μπαίνει στο αντίστοιχο βάζο. Έτσι το μπερδεμένο τερατάκι μαθαίνει και μας δείχνει μία τεχνική που βοηθά τα παιδιά να αναγνωρίσουν και να ταξινομήσουν τα συναισθήματά τους, δίνοντάς τους χώρο και όνομα. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί γονείς το έχουν μετατρέψει σε παιχνίδι, και –μιλώντας από προσωπική πείρα– πιάνει! (+3)

Αν έχετε κατακτήσει όμως τα βασικά, το πανέμορφο βιβλίο Μικροί δεινόσαυροι, μεγάλα συναισθήματα (Σουάπνα Χάντοου, Δρ. Ζεν, εικονογράφηση Γίτινγκ Λι) το πάει ακόμα πιο πέρα, αξιοποιώντας τη λατρεία των πεντάχρονων για τους δεινόσαυρους και εισάγοντας και συναισθήματα πέρα από τα πιο κλασικά: τον ενθουσιασμό, την ντροπή, τη βαρεμάρα, την ικανοποίηση. Μια διασκεδαστική συλλογή από ιστορίες όπου ο Δρ. Ζεν ακούει τους μικρούς δεινόσαυρους και τους προτείνει την «κατάλληλη αγωγή». Συγκεκριμένα, τεχνικές αυτορρύθμισης που βασίζονται στην αναπνοή, την ενσυνειδητότητα και τη θετική οπτικοποίηση. Το βιβλίο είναι ζεστό και τρυφερό, με εικόνες που προσφέρουν αφορμές για κουβέντα – και ίσως και για μια νέα αγαπημένη ρουτίνα στο σπίτι ή στην τάξη. (5+) 

Άφησα για το τέλος το πιο ουσιαστικό, που καλύπτει και περιλαμβάνει με κάποιο τρόπο όλα τα άλλα. 

Παιχνίδι

Γιατί αν τελικά υπήρχε μία και μόνο οδηγία για την ψυχική ενδυνάμωση και τη συναισθηματική ωρίμανση των παιδιών, δε θα χρειαζόταν πολλά λόγια: Παιχνίδι. Και πάλι παιχνίδι. Προσομοίωση, εκτόνωση, απόλαυση. Ο πιο φυσικός τρόπος να έρθουν σε επαφή με τον κόσμο, να δοκιμαστούν, να κατανοήσουν και να διαχειρίζονται τις καταστάσεις. Το βραβευμένο βιβλίο Στο Πικεφί της Μαρίας Παπαγιάννη, με την ταξιδιάρικη εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή, είναι ένας ύμνος σε αυτήν τη δύναμη. Μέσα από το παιχνίδι και τη φαντασία δύο αδέλφια φέρνουν ολόκληρο ωκεανό στο δωμάτιό τους, τολμούν, δοκιμάζουν και φτάνουν στο Πικεφί – και μάλιστα χωρίς τη μαμά. Ένα βιβλίο που θυμίζει στα παιδιά (και σε εμάς) ότι η φαντασία δεν έχει όρια και πως μέσα από το παιχνίδι μαθαίνουμε να στεκόμαστε πιο δυνατοί στον κόσμο.

Θεωρώ πως αυτά τα βιβλία δείχνουν έναν πολύ συγκεκριμένο δρόμο προς την ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης· έναν δρόμο που οδηγεί τα παιδιά στη χαρά της κατανόησης του εαυτού τους και των άλλων. Και στη χαρά γενικά.